2019/04/14 VAVO MUSIC

Những năm cuối thập niên 1960, Sài Gòn xuất hiện đôi song ca với phong cách biểu diễn và sắc thái âm nhạc mới lạ, độc đáo, thu hút sự chú ý của giới chuyên môn, và chiếm trọn cảm tình của đông đảo sinh viên lúc bấy giờ. Đó là cặp đôi Lê Uyên và Phương.

Đôi tình nhân – đôi song ca đến từ phố núi Đà Lạt khởi đầu từ hội quán Thằng Bờm của phong trào du ca, đã nhanh chóng chiếm trọn cảm tình của giới sinh viên qua các buổi trình diễn ở sân trường đại học, và lan rộng đến các sân khấu phòng trà ca nhạc.

Thời bấy giờ, âm nhạc miền Nam phát triển rực rỡ, đa dạng và nhiều sắc màu với các tên tuổi lừng lẫy như Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thuỵ Miên, Từ Công Phụng, Vũ Thành An… Các ca sĩ ngôi sao gồm có Khánh Ly, Lệ Thu, Thanh Thúy… Nhưng sự xuất hiện của Lê Uyên Phương đã thực sự đem lại một luồng gió mới, tươi mát và khác lạ từ cách ăn mặc, phong thái biểu diễn và một dòng nhạc không lẫn vào đâu.

‘Khi loài thú xa nhau’

Không chỉ là một hiện tượng âm nhạc, mối tình phi thường, vượt qua mọi định kiến chấp ngã đời thường đã biến họ thành cặp đôi huyền thoại trong lịch sử âm nhạc Việt Nam. Lê Uyên tên thật là Lâm Phúc Anh thuộc một gia đình người Hoa giàu có, một tiểu thư đài các xinh đẹp nổi tiếng khắp vùng Chợ Lớn, được cha gửi lên Đà Lạt học trường Pháp năm 1966. Số phận tình cờ đẩy đưa nàng trở thành người hàng xóm của Phương, tên thật là Lê Văn Lộc, một giáo sư trung học môn Triết, và còn là một chàng nghệ sĩ phong trần cùng cây đàn guitar như hình với bóng.

Xinh đẹp và cá tính, lại yêu âm nhạc, cô tiểu thư chỉ 15 tuổi đã nhanh chóng phải lòng người thầy, người nghệ sĩ lãng tử mặc cho bao dị biệt về tuổi tác, gia thế và giàu nghèo. Cuộc tình bị phát hiện và ngăn cản kịch liệt. Gia đình đã đưa cô về Sài gòn để chia cắt hai người. Từ đó Phương tìm mọi cách về Sài Gòn để gặp người yêu. Giai đoạn chia ly đầy khổ đau này cũng chính là nguồn cảm hứng để ông sáng tác album Khi Loài Thú Xa Nhau, một album khi vừa ra lò đã gây chấn động giới ca nhạc miền Nam sau đó.

Khi loài thú xa nhau là một cụm từ rất shock, diễn tả nổi nhớ nhung cuồng dại như bản năng của loài thú. Không ai có thể diễn tả hay và táo bạo hơn thế, và đó là thương hiệu của Lê Uyên Phương.

Chưa hết, đó là vào năm 27 tuổi, với những khối bướu xương ở tay và chân, Phương bị chẩn đoán có tiềm ẩn bệnh ung thư, và có lẽ sẽ sống không quá tuổi 30. Mặc cho gia đình đe doạ, cấm cản, mặc cho bệnh tật chàng đang mang, nàng quyết định chọn Phương làm chồng, hoặc là tìm đến cái chết. Cuối cùng tình yêu chân phương mà mãnh liệt đã chiến thắng dị biệt và cả lời cảnh cáo của thần chết.

Năm 1968 họ chính thức lấy nhau, và trở thành đôi song ca Lê Uyên Phương, một cặp đôi huyền thoại, tung hoành trên khắp lãnh địa âm nhạc Sài Gòn, chinh phục hầu hết giới trẻ. Thời bấy giờ, không một gã sinh viên lãng tử đa tình nào mà không từng ngân nga: ‘Theo em xuống phố trưa nay, đang còn ngất ngất cơn say. Theo em bước xuống cơn đau, bên ngoài nắng đã lên mau’.

Họ yêu nhau, và hát. Hát với tất cả niềm say mê, vội vã cứ như là ngày mai không còn nữa. Nhạc của Lê Uyên Phương mang âm hưởng rất mới lạ, có pha một chút hơi hướm phương tây, một chút du ca, và một chút triết lý về khổ đau và nỗi buồn. Đó là những bản tình ca chất ngất, nồng nàn, đắm đuối trong niềm hoan lạc tuyệt vời của một đôi uyên ương đang say sưa trong hạnh phúc và tình yêu, nhưng cũng ẩn hiện nỗi buồn ly biệt trước hoàn cảnh chiến tranh đang hồi khốc liệt nhất.

Lê Uyên là một cô gái đẹp, có chất giọng khá giống Khánh Ly, nhưng không khàn, mà trong và khỏe khoắn. Cô có trang phục diễn rất lạ mắt và độc đáo như những nàng sơn nữ. Còn Phương rất nghệ sĩ phong trần với cây guitar và phong cách hát bè sôi nổi, phiêu diêu, dồn dập. Cả hai khi trình diễn hòa quyện vào nhau, thăng hoa cùng bài hát, tạo nên một sắc thái độc đáo có một không hai.

‘Vũng lầy của chúng ta’

Tình yêu trong nhạc của Lê Uyên Phương là thứ tình nguyên sơ không gợn chút bụi trần, đôi khi trần trụi hết mức nhưng không hề dung tục:
Hãy ngồi xuống đây 
như loài thú hoang 
yêu nhau ngoài đồng 
duới nắng ban mai 
phô thân trần truồng 
kiếp sống hoang sơ

Đối với ông yêu là cho nhau không hối tiếc, cho hết những mê say, hết cả chua cay, cho cả thơ ngây, và cuối cùng thì “chết bên nhau thật là hồn nhiên.”

Bên cạnh những lời yêu chất ngất mê say, nhạc của ông luôn bàng bạc nỗi buồn của xa cách chia lìa từ tâm trạng của một người bị ám ảnh với lời tiên tri về một cuộc sống ngắn ngủi do bệnh tật, lại thêm phải chứng kiến bao cảnh chết chóc hằng ngày trong thời kỳ khốc liệt nhất của cuộc chiến. Cuộc sống quá đổi mong manh và luôn tiềm ẩn những cuộc chia ly buồn thảm. Chính thế ông muốn cho nhau, yêu nhau thật mãnh liệt nồng nàn, chân phương và hoang dại như thể ngày mai chia ly:
Cho tôi yêu em nồng nàn 
Cho tôi yêu em nồng nàn 
Dù tháng năm buồn vui bàng hoàng

Lời nhạc Lê Uyên Phương rất nhiều ý thơ mà đa dạng. Hãy Ngồi Xuống Đây có thể xem là một bài thơ 4 chữ:
Hãy ngồi xuống đây 
như trong lần đầu 
bối rối bên nhau 
vai rung thẹn lời
mắt sáng môi trinh
da thơm tình ngời

Trong Lời Gọi Chân Mây lại là một ý thơ cắt ra từng 2 chữ: Em ơi! – Chim bay – Mang theo – Chút hơi – Nắng tàn – Dấu trong – Tim son…

Còn Tình Khúc Cho Em lại là một bài thơ 6 chữ mượt mà:
Như hoa đem tin ngày buồn 
Như chim đau quên mùa xuân 
Còn trong hôn mê buồn tênh 
Lê mãi những bước ê chề

Dạ Khúc Cho Tình Nhân lại khá giống với một bài thơ tự do với ý thơ, tiết tấu thay đổi, nhất là phần điệp khúc:
Ngày em thắp sao trời 
Chờ trăng gió lên khơi 
Mà mưa bão tơi bời 
Một ngày mưa bão không rời 

ĐK
Ðời mãi mãi mãi cách xa 
Dòng nước mắt nóng tiễn đưa 
Xin cho lần cuối
Tình ấy đắm đuối thiết tha 
Vì qua bao nhiêu điêu linh 
Xót xa 
đắng cay 
trong đời…

Lê Uyên Phương là hiện thân của tình yêu đắm đuối nồng nàn và hoang dại nhất, dù có thấp thoáng nỗi buồn ly biệt.

Nhưng tại sao lại là Vũng Lầy Của Chúng Ta với nhiều nỗi ê chề ngao ngán?
Ta sống trong vũng lầy 
Một ngày vùi dần, còn vùi sâu, còn vùi sâu 
Trong ngao ngán không dứt hết cơn ê chề

Đây là thời kỳ chiến tranh lên đỉnh điểm, Họ yêu nhau qua bom đạn, chết chóc, hận thù. Có lẽ ông muốn nói về sự điên rồ tàn bạo của cuộc chiến huynh đệ tương tàn, khi những người anh em lấy chuyện tàn sát nhau làm lý tưởng. Tất cả chỉ là vũng lầy của chúng ta, những con người mang dòng máu Việt.

‘Ai cũng có một định mệnh’

Cuối cùng Lê Uyên Phương đã vượt qua tuổi 30. Lời tiên tri đã không thành sự thật, có lẽ tình yêu là liều thuốc nhiệm mầu. Thần chết phải lùi bước trước nữ thần tình yêu.

Lê Uyên Phương rời Việt Nam năm 1979 vào lúc phong trào vượt biên lên đỉnh điểm. Họ đến Pulau Bidong, một hòn đảo nhỏ bé ngoài khơi Malaysia có lúc chứa đến vài chục ngàn nguời tỵ nạn. Ở đây có một quán cà phê có tên là L.U.P tức viết tắt của Lê Uyên Phuơng. Tuơng truyền quán này của hai vợ chồng dựng lên trong những ngày tạm dung trên đảo. Quán rất dễ thương, nằm sát bãi biển, ngó ra một hòn đảo nhỏ hơn có tên là đảo Cá mập. Chiều chiều nguời tỵ nạn ra ngồi đây ngắm biển, phía tận cuối chân trời là quê hương bỏ lại, cùng nỗi nhớ quặn thắt lòng.

Phương mất ở California lúc 59 tuổi vì ung thư phổi. Những phút cuối đời, ông cầm tay Lê Uyên bảo: “Em phải sống nếu anh có mệnh hệ nào, em phải sống để đưa tất cả những đứa con tinh thần của chúng ta về lại quê hương và tiếp tục hát. Em phải sống để làm trọn vẹn những điều anh đang làm dở dang và phải hoàn thành nó với tất cả tấm lòng của em. Đừng buồn bởi vì ai cũng có một định mệnh”.

Ông để lại cho đời khoảng 40 tác phẩm. Ông còn là tác giả của tập truyện ngắn Không Có Mây trên Thành Phố Los Angeles.

Nếu xem Phạm Duy và Trịnh Công Sơn như mặt trời và mặt trăng của bầu trời âm nhạc Việt, thì Lê Uyên Phương phải là một vì sao Bắc Đẩu giúp bầu trời thêm lấp lánh. Nhạc ông viết không nhiều, nhưng toàn là tuyệt phẩm.

Lê Uyên và Phương sinh ra để dành cho nhau, yêu nhau, để hát, và để lại cho đời hình ảnh một cặp đôi độc đáo nhất trong lịch sử âm nhạc Việt, độc đáo hơn cả Trịnh Công Sơn và Khánh Ly, bởi họ vừa là tình nhân, vừa là vợ chồng, lại là đôi nghệ sĩ song ca luôn cùng nhau song hành trên khắp chốn.

Nhạc Lê Uyên Phương thật hay, nhưng cũng thật khó hát. Chính vì thế mà có rất ít ca sĩ dám cover lại, nhất là các ca sĩ trẻ hiện nay. Nhạc Lê Uyên Phương không phải chỉ cần giọng hát hay, mà còn phải có nội tâm sâu lắng cùng những trải nghiệm về hạnh phúc và khổ đau như một cặp phạm trù không thể tách rời mới có thể đạt đến cảm xúc sâu lắng của bài hát.

Xin cảm ơn mảnh đất có nhiều núi đồi Đà Lạt đã sản sinh cho đời cặp đôi Lê Uyên – Phương dễ thương và độc đáo.

Theo Facebook Larry De King
XEM NỘI DUNG KHÁC
ĐỀ XUẤT BỞI GOOGLE