2019/03/10 Jonah

Trịnh Công Sơn “về làm cát bụi” đã gần hai thập kỷ, chính xác là 18 năm (01/04/2001 – 01/04/2019). Với nhiều người, 18 năm là khoảng thời gian đủ để xóa mờ đi phần nào quá khứ. Tuy nhiên, nhạc sĩ họ Trịnh dường như nằm ngoài quy luật lãng quên của cuộc đời. Càng lâu dài, người ta càng nhớ ông da diết.

“Khi bạn hát một bản tình ca là bạn đang muốn hát về cuộc tình của mình. Hãy hát đi đừng e ngại, dù hạnh phúc hay dở dang thì cuộc tình đó cũng đã là một phần máu thịt của bạn rồi” – Trịnh Công Sơn
  1. Diễm Xưa | Hữu Tâm (hoà tấu) Trịnh Công Sơn
  2. Hạ Trắng | Hữu Tâm (hoà tấu) Trịnh Công Sơn
  3. Cát Bụi | Hữu Tâm (hoà tấu) Trịnh Công Sơn
  4. Dấu Chân Địa Đàng | Hữu Tâm (hoà tấu) Trịnh Công Sơn
  5. Xin Mặt Trời Ngủ Yên | Hữu Tâm (hoà tấu) Trịnh Công Sơn

Cú rẽ hướng từ võ sĩ sang nhạc sĩ

Ít ai biết Trịnh Công Sơn vốn không yêu thích âm nhạc từ bé. Ông đam mê võ thuật và chăm chỉ luyện tập, nghiên cứu võ theo sách nhu đạo. Nhưng nếu người con trai họ Trịnh năm đó sinh ra đã dành tình yêu cho võ thuật thì Trịnh Công Sơn tài hoa trong âm nhạc đến từ đâu?

Đời ai cũng có những cú rẽ bất ngờ. Mùa hè năm 1957, Trịnh Công Sơn cùng em trai là Trịnh Quang Hà tập võ ở sân nhà trên đường Phan Bội Châu. Đang hồi quyết liệt, ông Hà té ngã, cùi chỏ đập mạnh vào ngực anh trai do quán tính. Cú đập khiến Trịnh Công Sơn thổ huyết và nằm gục tại chỗ.

Sau sự cố, Trịnh Công Sơn nằm liệt giường suốt 2 năm. Đây có thể xem là khoảng thời gian kinh khủng đối với một thanh niên đang tuổi mộng mơ, khám phá. Nhưng có lẽ mọi thứ đều đã được sắp đặt, chàng trai họ Trịnh tìm đến âm nhạc trong những tháng ngày buồn bã nhất cuộc đời. Cú rẽ tình cờ đã tạo ra một con người tài hoa của làng nhạc Việt.

Ôm cây guitar sờn cũ và tập tành viết nhạc với những kiến thức đã học thời phổ thông, Trịnh Công Sơn đã tạo ra một thế giới âm nhạc mà đến tận bây giờ người ta vẫn chưa thôi mê đắm. Không ai biết chính xác Trịnh Công Sơn đã viết tổng cộng bao nhiêu bài hát, chỉ ước chừng khoảng 600 bài, trong đó có hơn 236 ca khúc được phổ biến rộng rãi và được công chúng yêu mến. Phần lớn những bài hát của ông đều được “Nữ hoàng chân đất” Khánh Ly thể hiện và thu âm đầu tiên, về sau có thêm Trịnh Vĩnh Trinh, Hồng Nhung và một số ca sĩ khác.

Nhạc sĩ của những kiếp nhân sinh đầy nỗi niềm chất chứa

Nhạc Trịnh ẩn chứa cái khắc khoải, bâng khuâng và cả đớn đau mà không phải ai cũng dễ dàng hiểu thấu. Những quan niệm về kiếp nhân sinh nghe qua tuy vô cùng đơn giản nhưng sâu xa lại ẩn chứa những triết lý hàn lâm; từ “Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi. Để một mai vươn hình hài lớn dậy. Ôi cát bụi tuyệt vời. Mặt trời soi một kiếp rong chơi” ,đến “Sống trên đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì em biết không? Để gió cuốn đi”.

Chưa có nhạc sĩ nào tạo ra được một trường phái âm nhạc “không đụng hàng” như Trịnh Công Sơn. Người trẻ nghe chỗ hiểu chỗ không, người già nghe chỗ nào cũng xót xa, trăn trở, kẻ vô tư nghe qua như gió thoảng, còn người từng trải nghe qua như muối xát trong lòng. “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ. Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao”. “Tháp cổ” ở đây là gì? Là tòa tháp hay là cổ áo dài của bóng hồng trong mộng? Mỗi một người nghe đều có cách cảm nhận riêng, chỉ cần họ từng trải và đồng cảm.

Với những ai yêu nhạc Trịnh, họ thấm thía từng câu, từng chữ mà cố nhạc sĩ viết ra. Dường như ông đang nói hộ lòng của rất nhiều người. Những nỗi niềm, cung bậc cảm xúc dù là nhỏ nhất vẫn được Trịnh Công Sơn giãi bày một cách tỉ mỉ, ngay đến câu hỏi tưởng chừng đơn giản “Tôi là ai” cũng được ông cất lên thành câu hát: “Tôi là ai mà còn ghi dấu lệ. Tôi là ai mà còn trần gian thế. Tôi là ai, là ai, là ai? Mà yêu quá đời này?”

Nhạc Trịnh nói nhiều về tình yêu, nhưng hơn hết vẫn là nói nhiều về tình người. Bởi lẽ, tình yêu suy cho cùng cũng là tình người. Người với người gặp nhau, yêu nhau, thương nhau và hi sinh vì nhau, có khi lại hờn nhau, trách nhau, giận nhau và xa cách nhau, nhưng có lẽ cuối cùng cái tình vẫn còn đọng lại vì “ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau”, huống hồ chi con người. “Hãy nghiêng đời xuống nhìn suốt một mối tình, chỉ lặng nhìn, không nói năng/ Hãy yêu ngày tới dù quá mệt kiếp người, còn cuộc đời ta cứ vui”.

“Sống giữa đời này chỉ có thân phận và tình yêu. Thận phận thì hữu hạn. Tình yêu thì vô cùng. Chúng ta làm cách nào để nuôi dưỡng tình yêu để tình yêu có thể cứu chuộc thân phận trên cây thập giá đời” – Trịnh Công Sơn

Nhiều người không hát được nhạc Trịnh, và có lẽ còn lâu, lâu lắm mới hát được vì cái sự trải đời vẫn còn non kém, cái vốn sống vẫn còn hạn hẹp. Đau bao nhiêu, buồn bao nhiêu, xót xa bao nhiêu vẫn chưa thấm thía với bao kiếp nhân sinh ở ngoài kia.

Ai yêu nhạc Trịnh luôn cảm thấy mỗi ca từ là một viên pha lê lấp lánh, được mài giũa tỉ mỉ, cẩn thận. Ai không hiểu nhạc Trịnh lại cảm thấy nó là một viên đá gồ ghề, xù xì, nhìn mãi cũng chẳng thấy đẹp ở đâu. Nhưng nghệ thuật luôn đề cao sự đồng cảm, để trái tim chạm đến trái tim một cách chân thành chứ không cần sự gượng ép hay gò bó.

Mỗi năm, có biết bao danh hiệu cao quý, giải thưởng danh giá được trao tay cho nghệ sĩ. Nhưng có lẽ với những người làm nghệ thuật chân chính, danh hiệu, giải thưởng cao quý nhất chính là sự trân trọng và đồng hành của khán giả. Về mặt này, Trịnh Công Sơn là một trong những người nghệ sĩ “giàu có” nhất.

Đã gần 20 năm, người ta vẫn nhớ về Trịnh Công Sơn, vẫn đều đặn tổ chức các đêm nhạc kỷ niệm vào dịp sinh nhật ông. Tháng 2/2019, ông xuất hiện trên Doodles, đây cũng là lần đầu tiên một người Việt Nam được Google vinh danh. Có thể nói Trịnh Công Sơn chưa bao giờ lìa xa cuộc đời này. Người ta vẫn nhớ về ông như một biểu tượng của âm nhạc, và hơn hết vẫn là nhớ về ông như một người tri kỷ, nói hộ tiếng lòng bằng những ca từ đau đáu nỗi niềm riêng.

Năm nay, kỷ niệm 18 năm ngày ông rời cõi tạm, gia đình và những nghệ sĩ yêu nhạc Trịnh sẽ tổ chức Tuần lễ Trịnh Công Sơn từ 30/3 – 7/4/2019 để tưởng nhớ ông. Sẽ có nhiều hoạt động âm nhạc diễn ra vào sự kiện này; đặc biệt là lần đầu tiên có sự góp mặt của nhà soạn nhạc hàng đầu Nhật Bản, bà Tokiko Kato, là người dịch và biểu diễn nhiều ca khúc Trịnh Công Sơn như Diễm Xưa bằng tiếng Nhật, trong đó có tác phẩm “Ngủ Đi Con” (đã bán hơn 2 triệu bản tại Nhật).

XEM NỘI DUNG KHÁC
ĐỀ XUẤT BỞI GOOGLE